ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
1897
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
« تاريخ سرتيپ » وفاتش را در سنه 1342 نوشته و اشتباه كرده ، چنانكه در « الذريعة » در هر دو موضع مذكور نام پدرش را محسن نوشته و آنچه ما حسين نوشتيم طبق نامهئى است كه آن را سيد محمد حسن علوى ( 1349 ) در « 20 شعبان 1372 » بما نوشته و البتّه آن اصح از قول « الذريعة » است ، و آنجا نوشته كه دو دختر حاج ميرزا عبد الكريم علوى ( 1337 ) در زوجيت حاج ميرزا حسين مذكور بودند و هر دو در خانه وى بلاعقب وفات كردند ، و وفاتش را در 21 يا 22 شوال مذكور ذكر كرده و گويد : اصل او از قريه آزاد منجر سه فرسنگى سبزوار است كه هماكنون طايفهء وى آنجا سكنى دارند ، و فرزندانش بعضى اهل علم بودند لكن در سلك غير اهل علم درآمدند و فوت شدند ، انتهى . و بههرحال ، وى پس از فوت در سبزوار در مقبرهء استاد مذكورش دفن شد ، و او را شاگردان چندى است : اول سيد عبد اللّه برهان سبزوارى « 1 » . دويم حاج ميرزا على اكبر نوقانى ( 1300 ) . و اين حاج ميرزا حسين صاحب عنوان ظاهرا همان باشد كه در « مطلع الشمس 3 : 219 » او را بعنوان حاجى ميرزا محمد حسين ذكر كرده و فرمايد : ميرزاى شيرازى بر اجتهاد و مقامات فضل و علم ايشان تصديق فرموده و به دادن فتوى مجاز نمودهاند ، انتهى . و نيز در « المآثر و الآثار : 172 » وى را بعنوان حاج ميرزا محمد حسين مجتهد سبزوارى ترجمه كرده و فرمايد : در آن مملكت از مروجين شريعت است و مىگويند از حجة الاسلام رئيس الشيعة حاج ميرزا محمد حسن شيرازى تصديق اجتهاد دارد ، انتهى . و دو نفر ديگر از علماء سبزوار كه در اسم و عصر با اين حاج ميرزا حسين تقريبا شركت دارند در ( 1296 ) و ( 1317 ) بيايند .
--> ( 1 ) شرح حال مرحوم سيد عبد اللّه برهان المحققين در سال تولدش ( 1303 ) بيايد . م .